نسخ اشاره كردم و كلماتى يا جمله‌هائى كه در نسخهء پاريس افتاده و در نسخهء لندن موجود بود در متن بين هلالين ( پرانتز ) قرار دادم و هرجا كه دو نگارش باهم اختلاف داشتند نسخهء پاريس را در ابتداء و نسخهء لندن را به دنبال آن چاپ كردم . * * * مورخ بزرگ و ايرانشناس مرحوم بارتلد در چندين مقاله از كتاب حاضر كه مرجع او نسخهء لنين‌گراد بوده استفاده كرده است . در آغاز مرحوم بارتلد اين كتاب را « تاريخ خيرات » تأليف محمد موسوى مىپنداشت ؛ اما بعد بارتلد و زيمين « 1 » اذعان كردند كه كتاب تاريخ خيرات با كتاب حاضر ارتباطى ندارد . و چون در نسخه‌هاى لندن و لنين‌گراد نامى از مؤلف و عنوان كتاب حاضر نيامده است از اين‌روى بارتلد اين كتاب را « آنونيم « 2 » اسكندر » ناميد . در سال 1927 م ( بارتلد در مقاله‌اى اشاره كرد كه مؤلف كتاب شايد معين الدين نطنزى باشد كه بنا به گفتهء دولتشاه ( چاپ برون « 3 » ص 371 ) در دستگاه اسكندر بن عمر شيخ مىزيست و كتابى در تاريخ به نام او تأليف كرد « 4 » . در سال 1929 م بارتلد در مقالهء ديگرى اظهار داشت كه نسخهء پاريس كه « منتخب التواريخ معينى » نام دارد نسخه‌اى از نگارش ديگرى از « آنونيم اسكندر » مىباشد « 5 » . پرفسور رومر در مقدمه آلمانى بر كتاب « شمس الحسن » ( ص 2 ج 5 ) نام نسخهء تبريز را « تاريخ واسطى مشهور به جعفرى » نوشته است ولى اظهار نداشته است كه اين نام ، نام اصلى كتاب است يا نامى است الحاقى كه يكى از دارندگان آن نسخه در طى قرون بعد بر آن افزوده است . اگر اين نام صحيح باشد لازم مىآيد كه مؤلف ، « جعفرى » يا « واسطى »

--> ( 1 ) . Zimin . ( 2 ) . آنونيم - بىنام . ( 3 ) . E . G . Browne . ( 4 ) . راجع به زندگى و شرح‌حال معين الدين نطنزى مؤلف فرضى كتاب در جاهاى ديگر چيزى نوشته نشده و تنها به وسيلهء خود كتاب است كه مىتوانيم اطلاعات مختصرى از بعضى از نظريات او بدست دهيم . به طورى كه از كتاب برمىآيد مولف داراى مذهب شيعه است ( ر ك به ص 122 ، 280 ، 297 ) و زنان را ضعيف العقل و ناتوان مىداند ( ر ك به ص 85 ، 98 ، 127 ) و در يكى دو جا ( ص 174 ، 246 ) از مردم سيستان به بدى ياد مىكند . ( 5 ) . در اينجا براى خوددارى از اطناب كلام لزومى به ذكر عنوان مقالات بارتلد كه در اين‌باره نوشته است نمىبينيم . ر ك به مجلهء هيئت مستشرقين آلمانى ، سال 1936 .